Substance Dependence
มีรูปแบบการใช้สารต่างๆที่ไม่เหมาะสม นำไปสู่ความบกพร่องหรือความทุกข์ทรมานอย่างมีความสำคัญทางการแพทย์ ซึ่งแสดงออก 3 อาการ ( หรือมากกว่า ) ในเวลาใดก็ตาม ในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา
1. มีการดื้อยา ซึ่งนิยามโดยมีอาการอย่างใดอย่างหนึ่งต่อไปนี้
(a) มีความต้องการใช้สารเพิ่มขึ้นอย่างมากเพื่อให้เกิด intoxication หรือผลอื่นที่ต้องการ
(b) ได้รับผลจากสารลดลงอย่างมากหากคงการใช้สารนั้นในขนาดเท่าเดิม
2. มีอาการขาดยา ซึ่งนิยามโดยมีอาการอย่างใดอย่างหนึ่งต่อไปนี้
(a) มีอาการขาดยาที่เป็นลักษณะจำเพาะจากการหยุดสารนั้น ( ให้ดูจากเกณฑ์ A และ B ของเกณฑ์ของอาการ Withdrawal ของชนิดสารนั้นๆ )
(b) การใช้สารนั้น ( หรือสารใกล้เคียง ) สามารถลดหรือกำจัดอาการขาดยาได้
3. มีการใช้สารนั้นปริมาณมาก หรือเป็นเวลายาวนาน กว่าที่ตั้งใจ
4. มีความต้องการสารอยู่ตลอด หรือไม่สามารถหยุด หรือควบคุมการใช้สารได้
5. ใช้เวลาอย่างมากในการกระทำเพื่อให้ได้สารนั้นมา ( เช่น ตระเวนไปพบแพทย์หลายๆคน หรือ เดินทางไกลๆ ) ในการเสพสารนั้น (เช่น สูบไม่หยุดหย่อน) หรือในการฟื้นจากฤทธิ์ของสาร
6. ต้องงดหรือลดการเข้าสังคม การงาน หรือการหย่อนใจอื่น เนื่องจากการใช้สาร
7. คงมีการใช้สารแม้จะทราบว่า มีโอกาสก่อ หรือกระตุ้นปัญหาทางร่างกาย หรือจิตใจที่มีอยู่แล้ว ให้เกิดขึ้น ( เช่น ยังคงใช้ cocaine แม้ทราบว่า cocaine ก่อให้เกิดภาวะซึมเศร้า หรือยังคงดื่มสุราแม้ทราบว่า สุราจะทำให้แผลในกระเพาะอาหารเลวลง )
ระบุ
With Physiological Dependence มีหลักฐานของการดื้อยาหรืออาการขาดยา (ได้แก่ มีข้อ 1 หรือ 2 อย่างไดอย่างหนึ่ง)
Without Physiological Dependence ไม่มีหลักฐานของการดื้อยาหรืออาการขาดยา (ได้แก่ ไม่มีทั้งข้อ 1 และ 2 )
เกณฑ์การวินิจฉัยโรคทางจิตเวช www.ramamental.com
แปลโดย ปราโมทย์ สุคนิชย์, มาโนช หล่อตระกูล ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี