Dementia (โรคสมองเสื่อม)

Dementia of the Alzheimer’s Type (สมองเสื่อมแบบอัลไชเมอร์)

A. เกิดความบกพร่องของ cognitive หลายด้านโดยแสดงออกทั้ง

(1) ความจำเสื่อม ( ไม่สามารถเรียนรู้ข้อมูลใหม่หรือระลึกสิ่งที่เคยเรียนมาแล้วได้ )

(2) มี cognitive disturbance ในหนึ่งข้อหรือมากกว่าดังนี้

aphasia ( ความผิดปกติด้านภาษา )

apraxia ( บกพร่องในการประกอบกิจกรรมถึงแม้ความสามารถในการเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อปกติ )

agnosia ( ไม่สามารถจำหรือรู้จักสิ่งต่างๆ แม้จะมีประสาทรับรู้ปกติ )

ผิดปกติใน executive function (เช่น การวางแผน การประมวล การวางลำดับ การคิดเชิงนามธรรม)

B. Cognitive deficit ตามเกณฑ์ข้อ A1 และ A2 ต่างก่อความบกพร่องด้านสังคม หรือการงาน และแสดงถึงความสามารถที่ลดลงอย่างชัดเจน

C. การดำเนินของโรคเริ่มอย่างช้าๆและมี cognition เสื่อมลงอย่างต่อเนื่อง

D. Cognitive deficit ตามเกณฑ์ข้อ A1 และ A2 ไม่ได้เกิดจากสาเหตุใดๆต่อไปนี้

(1) สภาพของระบบประสาทส่วนกลางอื่นที่ทำให้เกิดการสูญเสียความจำและ cognition อย่างต่อเนื่อง ( เช่น cerebrovascular disease , Parkinson’s disease, Huntington’s disease, subdural hematoma, normal pressure hydrocephalus, brain tumor )

(2)โรคที่ส่งผลต่อร่างกายทั่วไปซึ่งทราบแล้วว่าเป็นสาเหตุของ dementia ( hypothyroidism, vitamin B12 or folic deficiency, niacin deficiency, hypercalcemia, neurosyphilis, HIV Infection )

(3) ภาวะ Substance-induced

E. ความบกพร่องนี้ไม่ได้เกิดเฉพาะในช่วง delirium

F. ความผิดปกติไม่เข้ากับโรคอื่นใน Axis I ได้ดีกว่า ( เช่น Major Depressive Disorder, Schizophrenia )

 

Vascular Dementia (เดิมเรียก Multi-Infarct Dementia) (สมองเสื่อมจากโรคหลอดเลือดสมอง)

A. เกิดความบกพร่องของ cognitive หลายด้านโดยแสดงออกทั้ง

(1) ความจำเสื่อม ( ไม่สามารถเรียนรู้ข้อมูลใหม่หรือระลึกสิ่งที่เคยเรียนมาแล้วได้ )

(2) มี cognitive disturbance ในหนึ่งข้อหรือมากกว่าดังนี้

aphasia ( ความผิดปกติด้านภาษา )

apraxia ( บกพร่องในการประกอบกิจกรรมถึงแม้ความสามารถในการเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อปกติ )

agnosia ( ไม่สามารถจำหรือรู้จักสิ่งต่างๆ แม้จะมีประสาทรับรู้ปกติ )

ผิดปกติใน executive function (เช่น การวางแผน การประมวล การวางลำดับ การคิดเชิงนามธรรม)

B. Cognitive deficit ตามเกณฑ์ข้อ A1 และ A2 ต่างก่อความบกพร่องด้านสังคม หรือการงาน และแสดงถึงความสามารถที่ลดลงอย่างชัดเจน

C. มีอาการและอาการแสดงบ่งว่าความผิดปกติในสมองเป็นเฉพาะที่ ( เช่น มี deep tendon reflex มากกว่าปกติ , extensor plantar response, pseudobulbar palsy, gait abnormalities, weakness of extremity ) หรือผลทางห้องปฏิบัติการชี้ว่ามีโรคเส้นเลือดในสมอง ( multiple infarctions ในสมองและ white matter ) ซึ่งเป็นเหตุของความผิดปกติดังกล่าว

D. ความบกพร่องนี้ไม่ได้เกิดเฉพาะในช่วง delirium

 

Dementia Due to Other General Medical Conditions (สมองเสื่อมจากโรคทางกายอื่นๆ)

A. เกิดความบกพร่องของ cognitive หลายด้านโดยแสดงออกทั้ง

(1) ความจำเสื่อม ( ไม่สามารถเรียนรู้ข้อมูลใหม่หรือระลึกสิ่งที่เคยเรียนมาแล้วได้ )

(2) มี cognitive disturbance ในหนึ่งข้อหรือมากกว่าดังนี้

aphasia ( ความผิดปกติด้านภาษา )

apraxia ( บกพร่องในการประกอบกิจกรรมถึงแม้ความสามารถในการเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อปกติ )

agnosia ( ไม่สามารถจำหรือรู้จักสิ่งต่างๆ แม้จะมีประสาทรับรู้ปกติ )

ผิดปกติใน executive function (เช่น การวางแผน การประมวล การวางลำดับ การคิดเชิงนามธรรม)

B. Cognitive deficit ตามเกณฑ์ข้อ A1 และ A2 ต่างก่อความบกพร่องด้านสังคม หรือการงาน และแสดงถึงความสามารถที่ลดลงอย่างชัดเจน

C. มีหลักฐานจากประวัติ การตรวจร่างกาย หรือการตรวจทางห้องปฏิบัติการว่า ความผิดปกตินี้เป็นผลโดยตรงทางสรีรวิทยาของภาวะความเจ็บป่วยทางกาย ภาวะใดภาวะหนึ่งที่แสดงต่อไปด้านล่าง

D. ความผิดปกตินี้ไม่ได้เกิดเฉพาะในช่วงของ delirium

 

Substance-Induced Persisting Dementia (สมองเสื่อมจากสารเสพติด)

A. เกิดความบกพร่องของ cognitive หลายด้านโดยแสดงออกทั้ง

(1) ความจำเสื่อม ( ไม่สามารถเรียนรู้ข้อมูลใหม่หรือระลึกสิ่งที่เคยเรียนมาแล้วได้ )

(2) มี cognitive disturbance ในหนึ่งข้อหรือมากกว่าดังนี้

aphasia ( ความผิดปกติด้านภาษา )

apraxia ( บกพร่องในการประกอบกิจกรรมถึงแม้ความสามารถในการการเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อปกติ )

agnosia ( ไม่สามารถจำหรือรู้จักสิ่งต่างๆ แม้จะมีประสาทรับรู้ปกติ )

ผิดปกติใน executive function (เช่น การวางแผน การประมวล การวางลำดับ การคิดเชิงนามธรรม)

B. Cognitive deficit ตามเกณฑ์ข้อ A1 และ A2 ต่างก่อความบกพร่องด้านสังคม หรือการงาน และแสดงถึงความสามารถที่ลดลงอย่างชัดเจน

C. ความผิดปกตินี้ไม่ได้เกิดเฉพาะในช่วงของ delirium และคงอยู่นานกว่าระยะเวลาปกติของ Substance Intoxication หรือ Withdrawal

D. มีหลักฐานจากประวัติ การตรวจร่างกาย หรือการตรวจทางห้องปฏิบัติการว่า ความผิดปกตินี้เป็นผลที่ยังคงอยู่ของ substance use ( เช่น การ abuse สารหรือยา )

เกณฑ์การวินิจฉัยโรคทางจิตเวช           www.ramamental.com.

แปลโดย ปราโมทย์ สุคนิชย์, มาโนช หล่อตระกูล  ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี