บทความสำหรับแพทย์ผู้สนใจเรียนจิตเวชศาสตร์

                                                                                         นายแพทย์ พิชัย  อิฏฐสกุล

           

 

ปัจจุบันแพทย์ส่วนใหญ่ หลังจากจบปริญญาแพทยศาสตร์บัณฑิตแล้ว มักจะเลือกเรียนต่อเฉพาะทางในสาขาที่ตนเองสนใจ จิตเวชศาสตร์เป็นอีกสาขาหนึ่งซึ่งมีแพทย์ให้ความสนใจมากขึ้นเรื่อย ๆ  และเนื่องจากแพทย์ส่วนใหญ่จะได้มีโอกาสสัมผัส และเรียนรู้การทำงานของจิตแพทย์ค่อนข้างน้อยขณะเป็นนักศึกษาแพทย์ เมื่อเทียบกับสาขาวิชาอื่น ๆ เช่น อายุรกรรม หรือศัลยกรรม

 

บทความนี้จึงเขียนขึ้นเพื่อให้ผู้ที่สนใจศึกษาต่อในสาขาจิตเวชศาสตร์ ได้ศึกษาก่อนตัดสินใจเลือกเรียนต่อในสาขาจิตเวชศาสตร์

 

การทำงานของจิตแพทย์

 การทำจิตบำบัดไม่ใช่แค่การนั่งฟังนั่งคุย หรือแค่ปลอบใจผู้ป่วยเฉย ๆ (อย่างที่หลาย ๆ คนบอกว่าเป็นงานสบาย แต่อย่างใด) แต่เป็นการพูดคุยเพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ความรู้สึก และความนึกคิดของผู้ป่วย ซึ่งมีการใช้ทฤษฎี และกระบวนการชัดเจนในการคุยกับผู้ป่วย ซึ่งเกือบทุกประโยคที่คุยกับผู้ป่วยอยู่นั้นมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ผู้ป่วยได้เข้าใจตนเอง และผู้อื่นมากขึ้น เพื่อที่จะทำให้ชีวิตมีความสุขมากขึ้น         

              

นอกจากนี้สิ่งหนึ่งที่จิตแพทย์ต้องทำมากกว่าการดูแลผู้ป่วย นั่นก็คือ การพัฒนาตนเอง (self-development) ซึ่งเป็นงานที่ต้องทำตลอดเวลาเช่นกัน ทุกครั้งที่ดูแลผู้ป่วย ผมเองก็มักจะได้เรียนรู้อะไรจากผู้ป่วย หลายครั้งที่ต้องบอกว่าเรื่องของผู้ป่วยก็โดนใจผมเช่นกัน แล้วอาจมีความรู้สึกร่วมไปกับเรื่องที่ผู้ป่วยเล่าด้วย ก่อนจะช่วยเหลือคนไข้ก็ต้องช่วยใจตัวเองก่อนเหมือนกัน ซึ่งในส่วน self-development ผมคิดว่าเป็นส่วนที่ทำให้ผมรู้สึกดีใจที่สุดที่ได้มาเรียนวิชาจิตเวชศาสตร์เลยนะครับ ผมคิดว่าส่วนนี้เป็นส่วนที่แพทย์สาขาอื่นไม่ค่อยได้รู้เกี่ยวกับการทำงานของจิตแพทย์เท่าไหร่นัก

การฝึกอบรมแพทย์ประจำบ้านจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี

            ตลอดการฝึกอบรมแพทย์ประจำบ้าน 3 ปีก็จะมีการจัดการเรียนการสอนโดยครอบคลุมประเด็นสำคัญ ๆ 3 ด้าน คือ

1.      เจตคติ (Attitude) เพื่อปลูกฝังทัศนคติที่ดีต่อวิชาชีพ และการดูแลผู้ป่วยในฐานะของจิตแพทย์

2.      ความรู้ (Knowledge) เป็นความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับ behavioral science, การวินิจฉัยและรักษาโรคต่าง ๆ ทางจิตเวช

3.     ทักษะทางคลินิก (Clinical skills) เช่น ทักษะการสัมภาษณ์ผู้ป่วย, การพูดคุยเพื่อให้เข้าใจโรค และตัวตนของผู้ป่วย รวมถึงการทำจิตบำบัด

 

นอกจากนี้ทางภาควิชาจิตเวชศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี ยังได้ให้ความสำคัญอย่างมาก ต่อ “การพัฒนาตัวตนภายใน” โดยมีการจัดอบรมต่าง ๆให้กับแพทย์ประจำบ้าน เช่น การอบรมการพัฒนาตนเองตามแนวทางนพลักษณ์, การเจริญสติในชีวิตประจำวัน, Satir’s transformation therapy ซึ่งเชื่อว่าจะช่วยให้แพทย์ประจำบ้านได้รู้จักตนเองมากขึ้น และสามารถพัฒนาจิตใจของตนเองอย่างต่อเนื่องหลังจากจบการฝึกอบรม

 

คุณสมบัติของผู้สมัครเรียน

            ผู้ที่สมัครเรียนสาขาจิตเวชศาสตร์ควรเป็นผู้ที่มีความสนใจใคร่รู้ นอกเหนือจากวิชาการทางจิตเวชศาสตร์แล้ว ควรเป็นผู้ที่มีความสนใจเกี่ยวกับชีวิต เรื่องราวของผู้ป่วย ให้ความสนใจเกี่ยวกับ อารมณ์ ความรู้สึกนึกคิด ที่เกิดขึ้นภายในจิตใจของผู้ป่วย  ควรเป็นผู้ที่ชอบในการคิดวิเคราะห์ เชื่อมโยงเรื่องราวต่างๆ ของผู้ป่วย  อย่าเลือกเรียนเพียงเพราะคิดว่าเรียนจิตเวชแล้วสบาย งานไม่หนัก หรือเรียนเพื่อเป็นทางผ่านให้มีเวลาไปทำงานอย่างอื่น เพราะจะทำให้ไม่มีความสุขในการเรียน ไม่สามารถเรียนได้ดี และทำให้เสียโอกาสแก่ผู้ที่อยากเป็นจิตแพทย์จริง ๆ  

                                   

                                                           

21 ตุลาคม 2551