คุณค่าของพฤติกรรม

เมื่อมองถึงความสัมพันธ์ระหว่างตัวเรากับโลกภายนอก อาจแบ่งออกได้เป็นสามส่วน ส่วนแรกเป็นด้านในของเราได้แก่ ความคิด ความรู้สึก อารมณ์ต่าง ๆ ซึ่งเป็นส่วนที่เราควบคุมโดยตรงไม่ได้ ส่วนที่สองเป็นโลกภายนอก สภาพเป็นจริงภายนอกซึ่งเป็นไปตามเหตุปัจจัยต่าง ๆ ที่เข้ามามีผลกระทบ สัมพันธ์กัน ซึ่งบางครั้งก็สามารถให้เป็นไปตามที่เราต้องการได้ บางครั้งก็ไม่เป็นไปตามที่เราคาดหวังไว้ ส่วนที่สามได้แก่พฤติกรรม การกระทำของเรา เป็นส่วนที่เราสามารถควบคุมได้ไม่ว่าความรู้สึกภายในจะเป็นเช่นไร หรือสภาพภายนอกจะเป็นอย่างไร

ในการอยู่อย่างสร้างสรรค์นั้น ความสำคัญอยู่ที่การกระทำของเรา ทำให้ดีที่สุดในแต่ละขณะ แต่ละสถานการณ์นั้น การเปลี่ยนแปลงอื่น ๆ ที่ติดตามมาล้วนเป็นผลจากการกระทำของเราในแต่ละขณะ ไม่ว่าจะเป็นด้านภายในหรือด้านนอก คุณค่าของการกระทำอยู่ที่ตัวการกระทำเอง

สมชาติเป็นอาจารย์อยู่ที่มหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง เขาเป็นนักวิชาการที่ขยันขันแข็งแต่งตำรา มีผลงานการวิจัยต่าง ๆ มากมาย แต่เนื่องจากปัญหาภายในมหาวิทยาลัยทำให้เขาไม่ได้รับการเลื่อนตำแหน่ง แม้จะทำงานหนักมาหลายปี จนเขาเกิดความท้อแท้ รู้สึกว่าสิ่งต่าง ๆ ที่ทำมาสูญเปล่า เขาไม่ได้รับความยุติธรรม ซึ่งที่เขาคิดนั้นก็ไม่ผิด ดูจะไม่ยุติธรรมนักที่คนที่ทำงานหนักกลับไม่ได้รับอะไรตอบแทน แต่นี่คือความจริงของชีวิต หลายต่อหลายครั้งที่ชีวิตนั้นไม่ยุติธรรมต่อเรา ไม่เป็นไปตามที่คาดหวังไว้ ทั้งนี้เนื่องจากในโลกแห่งความเป็นจริงยังมีปัจจัยต่าง ๆ อีกมากมายเข้ามาเกี่ยวข้องที่เรามองไม่เห็น หรือนึกไม่ถึง

คุณค่าของการสอน การแต่งตำรา อยู่ที่การกระทำนั้น ๆ เราได้ทำในสิ่งที่ควร กระทำ และทำดีที่สุดในแต่ละขณะไปแล้ว ความภูมิใจ ความรู้สึกว่ามีคุณค่าอยู่ที่การปฏิบัติงานเสร็จไปแต่ละชิ้นตามที่เราควรทำ ถ้าเราไปหวังที่จะให้คนอื่นชื่นชม เห็นคุณค่าหรือมีจุดมุ่งหมายอื่น ๆ อีก ก็จะมีปัจจัยต่าง ๆ เข้ามาเกี่ยวข้องอีกมากมาย ซึ่งเป็นสิ่งที่เราคาดหวังให้เป็นไปตามที่เราต้องการไม่ได้ไปเสียทั้งหมด อย่าลืมว่าเราควบคุมโลกไม่ได้ เราหวังจะให้คนอื่นคิดหรือเป็นอย่างที่เราต้องการไม่ได้

ไม่ว่าจะประสบกับความสำเร็จหรือความล้มเหลว ก็จะมีเหตุการณ์ต่าง ๆ ติดตามมาให้เราต้องกระทำอีกต่อไป เสมือนคลื่นลูกแล้วลูกเล่าที่ถาโถมเข้ามา ทำให้เราต้องตั้งสติพร้อมอยู่เสมอต่อคลื่นชีวิตแต่ละขณะ ทำตัวให้พร้อมและปฏิบัติให้ดีที่สุดตามแต่สภาพของคลื่น ปัจจุบันเท่านั้นเป็นเวลาที่สำคัญที่สุด